ถ้าจะเอา AI เข้าไปในบริการการเงินจริง ต้องชนะที่ ความไว้ใจ + ความง่าย + มีคนคุมท้ายเกม

สรุป Session SCBX Report: thAI Consumer AI Adoption 2026 จากงาน thAI Consumer AI Adoption 2026 โดย คุณญาดา เสรีเศวตรัตน์ (Senior Consumer Insights and Market Research Management Expert, SCBX)

ภาพรวม

  • คุณญาดาบอกว่า SCBX ได้โจทย์จากผู้บริหารว่า องค์กรกำลังจะไปทาง AI-first แล้วคนไทยพร้อมแค่ไหน? จึงทำวิจัยระดับประเทศขึ้นมา เพื่อวัดว่า คนไทยรู้จัก ใช้ กลัว และอยากได้อะไรจาก AI กันแน่
  • ทำวิจัยยังไง
    • คุณญาดาบอกว่า
  1. ทำการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการสัมภาษณ์กลุ่มย่อย 5 กลุ่ม โดยแบ่งตาม:
    • กลุ่มคนทั่วไป อายุ 25-40 ปี
    • รายได้ 30,000-50,000 บาท
    • แบ่งเป็น Early adopters (คนที่ชอบลองของใหม่) กับ General Consumers (คนทั่วไป)
    • ทั้งชายและหญิง
  2. วิจัยเชิงปริมาณ ด้วยการสำรวจคนประมาณ 1,000 คน ที่เป็นผู้บริโภคทั่วไป อายุ 20-60 ปี มีรายได้ส่วนตัวต่อเดือนตั้งแต่ 10,000 บาทขึ้นไป โดยสำรวจทั้งอาชีพและการศึกษา
    • 5 อาชีพหลัก:
    • 1. พนักงานออฟฟิศ/ข้าราชการ: 47%
    • 2. SMEs/ขายของออนไลน์: 14%
    • 3. แรงงาน: 13%
    • 4. ฟรีแลนซ์: 16%
    • 5. นักศึกษา/ไม่ได้ทำงาน: 6%

การศึกษา:

  • ต่ำกว่าปริญญาตรี: 32%
  • ปริญญาตรี: 64%
  • ปริญญาโท/เอก: 4%

โดยเป้าหมาย คือ อยากรู้ว่า คนไทยแบ่งเป็นกี่แบบ เวลาเจอ AI

คนไทยรู้จัก AI แค่ไหน?

  • 90% ของคนไทยรู้จัก AI แบ่งระดับความรู้:
    • 16% – ใช้และประยุกต์ใช้ AI ได้ดีมาก
    • 27% – รู้และเข้าใจ AI ดี สามารถอธิบายให้คนอื่นฟังได้
    • 46% – เข้าใจว่า AI คืออะไร และมีความเข้าใจพื้นฐานว่าใช้งานยังไง
    • 9% – เคยได้ยิน แต่ไม่ค่อยเข้าใจว่ามันคืออะไร
    • 1% – ไม่เคยได้ยินหรือรู้จักคำนี้มาก่อน
  • 10% ไม่รู้จัก AI

คนไทยใช้ AI แบบ รู้ตัว VS ไม่รู้ตัว

  • คุณญาดาบอกว่า เพราะไม่ได้มีแค่ ใช้ หรือ ไม่ใช้
    • 83% = ใช้แบบรู้ตัว (Active) ตั้งใจเปิดเครื่องมือ AI ขึ้นมาใช้เอง
    • 17% = ใช้แบบไม่รู้ตัว (Passive) ใช้ผ่านระบบที่มันฝังอยู่แล้ว เช่น ฟีดแนะนำคอนเทนต์ / สตรีมมิ่งแนะนำ / ระบบแนะนำสินค้า

ฟีเจอร์ที่คนใช้บ่อยสุด

  • Active AI Usage (83%) การใช้งานเครื่องมือที่ระบุชัดเจนว่าเป็น AI เช่น ChatGPT, Gemini, Copilot
    • ใช้ VoiceAI ช่วยเหลือทุกวัน
    • ใช้ GenAI สำหรับเขียนข้อความ อีเมล ทุกวัน
  • Passive AI Usage (17%) การใช้งานแบบไม่รู้ตัว เช่น ดูฟีดคอนเทนต์หรือเพลย์ลิสต์ที่ระบบจัดให้
    • ดูคอนเทนต์ที่ระบบแนะนำบน Social Media ทุกวัน
    • ดูคอนเทนต์ที่ระบบแนะนำบนแพลตฟอร์ม Streaming ทุกวัน

คนไทยรู้สึกยังไงกับ AI: กลัวก็กลัว แต่ก็อยากได้

  • การลดความกลัวสำคัญพอๆ กับการแสดงประโยชน์
  • ความคิดเห็นเชิงบวก (T2B = Top 2 Box แปลว่า เห็นด้วย + เห็นด้วยอย่างยิ่ง):
    • AI ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน: 74%
    • AI มีคุณค่าและเป็นประโยชน์ต่อสังคม: 71%
    • ตื่นเต้นที่จะใช้เทคโนโลยีขั้นสูง: 70%
    • มีทักษะในการเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ๆ: 69%
    • มั่นใจในความสามารถจัดการ…: 59%
    • ไว้ใจคำแนะนำจาก AI: 51%

ความคิดเห็นเชิงลบ:

  • กังวลว่า AI จะถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด (deepfakes/ข้อมูลเท็จ): 66%
  • กังวลว่า AI จะทำให้…: 57%
  • กังวลว่า AI จะละเมิดความเป็นส่วนตัว: 55%
  • กังวลว่าการตัดสินใจของ AI จะขัดแย้ง…: 49%
  • รู้สึกวิตกกังวลกับการเติบโต…: 49%
  • กังวลเรื่อง Bias ใน AI Algorithms: 48%

คุณญาดา สรุปความกลัวหลัก ๆ เป็น 3 เรื่องใหญ่:

  1. ความปลอดภัยข้อมูล
  2. กลัวงานหาย
  3. กลัวข้อมูล/คำตอบผิดเพราะระบบมันพลาดได้

คนส่วนใหญ่ ยังอยากให้มีคนคุมท้ายเกม

  • สำหรับคนไทย AI เป็นทั้งสิ่งที่น่าหลงใหล และน่ากลัวเท่าๆ กัน คือ เป็นคำสัญญาที่ห่อหุ้มด้วยความไม่แน่นอน แต่ยังอยากมี มนุษย์เป็นด่านสุดท้าย เพื่อความสบายใจ

ด้านบวก:

  • 74% AI ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน
  • 71% AI มีคุณค่า เป็นประโยชน์ต่อสังคม

ด้านลบ:

  • 66% กังวลว่า AI จะถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด (deepfakes/ข้อมูลเท็จ)
  • 57% กังวลว่า AI จะมาแย่งงาน
  • 55% กังวลว่า AI จะละเมิดความเป็นส่วนตัว
  • 48% กังวลเรื่อง Bias ใน AI Algorithms

ภายใต้ความลังเลนี้ มี 3 ความกลัวหลัก

  1. Fear of Privacy (ความกลัวเรื่องความเป็นส่วนตัว)
    • กลัวข้อมูลส่วนตัวรั่วไหลหรือถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด
  2. Fear of Replacement (ความกลัวการถูกแทนที่)
    • กลัวว่างานของตัวเองจะถูก AI แทนที่
  3. Fear of Bias (ความกลัวเรื่องอคติ)
    • กลัวว่า AI ถูกฝึกมาจากข้อมูลที่ไม่เป็นธรรมหรือมีอคติ

4 กลุ่มหลักของคนไทยเวลาเจอ AI

  • กลุ่มที่เผยให้เห็นว่า AI กำลังเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของคนไทยอย่างแท้จริง โดยเทียบกับ 2 แกน
  1. แกนหนึ่ง: ใช้เยอะ/ใช้น้อย (Active vs Passive)
  2. แกนที่ 2: มองบวก/มองลบ (ชอบ vs กังวล)

  1. Smart Minimalist ใช้ AI เฉพาะเรื่องที่สำคัญจริงๆ, ใจเย็น เลือกสรร และมุ่งเน้นคุณค่า
  2. Life Optimizer ใช้ AI เพื่อเสริมชีวิตประจำวัน ทำให้กิจวัตรเร็วขึ้น ราบรื่นขึ้น ฉลาดขึ้น
  3. Pro-formance ใช้ AI เป็นเครื่องมือสร้างผลงาน เพื่อสร้างผลลัพธ์ ทำงานให้คมขึ้น และขับเคลื่อนความสำเร็จส่วนตัว
  4. Skeptical Practitioner ใช้ AI อย่างประหยัด คล้าย Minimalists แต่ระมัดระวังและสงสัยมากกว่า

โอกาสสำหรับองค์กรไทย

  • เปิดโอกาสอันทรงพลังสำหรับองค์กรไทยในการนำ ชี้นำ และกำหนดทิศทางการใช้ AI
  • กลุ่ม Skeptical Practitioner (34%) ซึ่งเป็นกลุ่มที่ใช้ AI อยู่แล้วแต่ยังกังวล เป็นกลุ่มเป้าหมายที่สำคัญในการสร้างความไว้ใจ

ปิรามิดประสบการณ์ AI ทางการเงิน

  1. ระดับที่ 1 Confident Through Trust (พื้นฐาน)
    • บทบาท AI คือ ผู้คุ้มกันและตรวจสอบ
  2. ระดับ 2: Effortless Experience
    • บทบาท AI คือ ผู้ทำให้ง่ายและอัตโนมัติ
  3. ระดับ 3: Unified Intelligence
    • บทบาท AI คือ ผู้สร้างข้อมูลเชิงลึกและแนะนำ
  4. ระดับ 4: Proactive Partner
    • บทบาท AI คือ ผู้ดำเนินการเชิงกลยุทธ์และพันธมิตร

4 สิ่งที่คนไทยอยากเห็น ถ้า AI การเงิน จะเกิดจริง

  • คนไทยให้ความสำคัญกับความปลอดภัย – แต่ก็ยังคาดหวังฟีเจอร์ที่ทำให้ชีวิตทางการเงินง่ายขึ้น
  1. Real time scam shield
    • บล็อกกิจกรรมที่เป็นอันตรายแบบ Real-time ทั้งบัญชีและธุรกรรม เพื่อปกป้องผู้บริโภคจากการฉ้อโกงและหลอกลวงก่อนเกิดความเสียหาย
  2. Do it for me
    • ดำเนินการอัจฉริยะแทนผู้ใช้โดยอัตโนมัติ ตามความชอบ รูปแบบ และทริกเกอร์แบบ Real-time
  3. AI wealth coach
    • เป็นเพื่อนทางการเงินอัจฉริยะที่ช่วยผู้บริโภคบรรลุเป้าหมายทางการเงินอย่างไดนามิก
  4. Smart forecast & alerts
    • พยากรณ์ความเสี่ยงและโอกาสทางการเงิน ส่งการแจ้งเตือนที่ทันเวลาและปฏิบัติได้ เพื่อช่วยผู้บริโภควางแผนล่วงหน้า

กุญแจสู่การใช้ AI สำหรับผู้ให้บริการ

  • ผู้บริโภคไทยไม่ได้ต่อต้าน AI – พวกเขาแค่ ไม่ไว้ใจ และรู้สึกว่า ยังไม่สะดวกพอ ผู้ชนะจะเป็นคนที่สร้างประสบการณ์ที่ปลอดภัย ไร้รอยต่อ และสมเหตุสมผล
  1. Trust (ความไว้ใจ)
    • ต้องรับประกันความปลอดภัยอย่างสมบูรณ์
    • เหตุผลที่เริ่มใช้ (Reason to Start)
  2. Ease (ความง่าย)
    • ต้องใช้งานง่าย ไม่ต้องคิดเพิ่ม
    • เหตุผลที่ใช้ต่อ (Reason to Stay)

ข้อสรุป:

Session นี้ทำให้เห็นว่า คนไทยรู้จัก AI เยอะกว่าที่หลายคนคิด แต่ยังมีความกลัวชัดมาก ในเรื่อง โดนหลอก-ข้อมูลรั่ว-งานหาย-คำตอบมั่ว และถ้าจะเอา AI เข้าไปในบริการการเงินจริง ๆ เกมไม่ได้ชนะที่ความล้ำอย่างเดียว ต้องชนะที่ ความไว้ใจ + ความง่าย + มีคนคุมท้ายเกม ด้วย

Source:

สดจากงาน thAI Consumer AI Adoption 2026 ที่ SCB Next Tech